والدین در برابر موبایل و شبکههای اجتماعی چه کنند؟/ «گفتوگو مهمتر از نظارت است»/ نه کنترلگر باشید، نه کودک را در فضای مجازی رها کنید
ممنوعیت کامل موبایل و شبکههای اجتماعی یا آزادی بدون محدودیت؟ بسیاری از خانوادهها در مواجهه با حضور کودکان و نوجوانان در فضای دیجیتال میان این دو انتخاب قرار میگیرند، اما یک پژوهشگر حقوق کودک معتقد است هر دو مسیر اشتباه است و والدین باید نقش متفاوتی برای خود تعریف کنند.
به گزارش نخستین کنگره گیاه دارو، محمدمهدی سیدناصری، حقوقدان و پژوهشگر حقوق بینالملل کودکان، میگوید: «بزرگترین اشتباه خانوادهها این است که مسئله را به یک انتخاب دوگانه تبدیل کنند؛ یا آزادی کامل یا ممنوعیت کامل. هیچکدام پایدار نیست.»
به گفته او، کودکی که در جهان دیجیتال متولد شده است، نه میتواند و نه باید بهطور کامل از فناوری جدا شود؛ در مقابل، رها کردن او در این فضا نیز خطرناک است.
مشروح این گفتوگو را با عنوان «نسلی که جهان را از صفحه موبایل میشناسد؛ از هیپیهای دیروز تا «فرزندان الگوریتم»/ شورش نسل جدید دیگر در خیابان نیست» در نخستین کنگره گیاه دارو بخوانید.
سیدناصری معتقد است نقش والدین باید از «کنترلگر» به «همراه و راهنما» تغییر کند. او حتی پیشنهاد میکند نوع سؤالهایی که والدین از فرزند خود میپرسند تغییر کند: به جای اینکه دائماً بپرسند «چقدر در گوشی بودی؟»، از او بپرسند: «چه چیزی دیدی؟ چه احساسی پیدا کردی؟ آیا چیزی تو را ناراحت یا نگران کرد؟»
از نگاه او، «گفتوگو مهمتر از نظارت است.» اما مسئولیت تنها متوجه خانواده نیست. سیدناصری تأکید میکند مدارس نیز باید از آموزش صرفاً حافظهمحور فاصله بگیرند و مهارتهایی مانند سواد رسانهای، تفکر انتقادی، اخلاق دیجیتال، شناخت الگوریتمها و مدیریت سلامت روان در فضای آنلاین را آموزش دهند. خانوادهها نیز به آموزش نیاز دارند و قانونگذار باید در موضوعاتی مانند حفاظت از دادههای کودکان و مسئولیت پلتفرمها چارچوبهای روشنتری ایجاد کند.
در چنین رویکردی، مسئله دیگر صرفاً محدود کردن زمان استفاده از گوشی نیست؛ بلکه همراهی با کودکی است که بخش مهمی از زندگی و تجربههایش در جهان دیجیتال شکل میگیرد.